کتێبە کوردیەکان چیان لێ هات؟

بەڵگە هەیە کە پێش بوونی کورد بە مووسوڵمان، یان با بڵێین پێش هێرش یان چوونی ئیسلامەتی بۆ ناوچە کوردنشینەکان، کورد زمان و نووسراوی خۆی هەبووە و خاوەنی زانین و قەوارەی سەلمێنراوی خۆیان بوون، کتێبیشیان هەبووە لەسەر جوتیاری و پیشەکانی تر.. سوپاس بۆ دیجیتاڵکردن، ئەمڕۆ وا هەموو کەس دەستی بەو بەڵگە و نووسراوانە دەگات.

هاوکێشەی دەوڵەتی کوردی

باشووری کوردستان، یان کوردستانی بچووککراوە، هاوکێشەیەکە ڕۆژ بە ڕۆژ ئاڵۆزتری دەکەن. لە بیرکاریدا هاوکێشە هەیە دوو سێ نەزانراوی تیایە، یەکێکیان لە دەقی پرسیارەکەوە بە یاسایەک نرخەکەی دەردەهێنیت و ئەوانی تریش بەهۆی ئەم نەزانراوەوە دەخەیتە لایەکی هاوکێشەکە و بە چەند هەنگاوێک ئەیاندۆزیتەوە. هاوکێشەی (باشووری کوردستان) سێ نەزانراوی تیایە، کە هەر نەزانراوێک لکاوە بە دوو نەزانراوی ترەوە، نرخی ئەو دوو نەزانراوەش بە دوو نەزانراوی دوانەکەی ترەوە لکاوە.

وەرگێڕانی ئامێر

دەڵێن وەرگێڕان هونەرە، وەرگێڕانیش هەیە بۆ بەدەست هێنانی پارە و سامان، ئەم وەرگیڕانەی خوارەوە لەسەر بینگ، تەماشای وێنەکە بکە، هیچ هونەر و زانستێکی نیە تەنیا ئەوە نەبێ وەرگێڕ پیشەکەی بۆ دەربڕینی هەستی خۆی داناوە..

لەگەڵ بەسەرهات و بۆچوونەکانی (عەلی وەردی) دا -٣-

سروشتی شارستانی
کۆک بوون لەسەر وشە، بەهێزی کۆمەڵە، هیچ گومان لەوەدا نیە، هاوکات ناشبێت ئینکاری لەوە بکەین کە سازدان چەند زیان بە کۆمەڵگای مرۆڤایەتی دەگەیەنێت.
کۆمەڵگا ناتوانێت بە سازدان و ڕێکەوتن بژی و بەرەوپێش بڕوا، دەبێت لە هەمان کاتدا ڕکابەر و بەرەنگاری تیا بێ، بێ ئەوە جووڵە بەرەو پێشەوە مەحاڵە. [١]

وەڵامەکانی بێرناردشۆ

جۆرج بێرناردشۆ (١٨٥٦ تا ١٩٥٠) نووسەرێکی ئێرلەندی بوو، بە شانۆگەرییە ناوازەکانی ناوبانگی دەرکردبوو، لەگەڵیدا بە قسە تەنز ئامێز و وتە بەجێکانی نازناوی هەبوو، کە هەمووی پڕ مانا و پێکەنیناویش بوون. بێرناردشۆ سەرەتای ژیانی زۆر بە هەژاری دەباتە سەر، لە دوایدا بەهۆی فرۆشی کار و نووسینەکانیەوە دەوڵەمەند دەبێ، بەڵام هەر بە سادەیی و خاکی دەمێنێتەوە لە ژیانیدا. زۆر خولیای خوێندنەوە و نووسین دەبێت،

پەندێک لە منەوە

زۆرن ئەوانەی ئەمڕۆ لە پارچەکانی تری کوردستانەوە و لە وڵاتانی ترەوە ڕوو لە باشوور دەکەن، بۆ ژیان و گوزەران. زۆریشن لەوانەی کە دەستخەڕۆی ئەو کەسانە بوون بۆ کاسپی دێن و لە پڕا ون دەبن یا قوڵبر دەردەچن. ئەم پەندە لەوەوە دروست بووە و لەسەر نالەبارەکانیانە. هەروەها وانەیەکی باشە کە هەموو کەسێک بە یەک چاو تەماشا نەکرێت و خراپەکار لە باشەکاندا جیا بکرێتەوە، ڕەش و سپی پێکەوە نەسووتێنن.

لەگەڵ بەسەرهات و بۆچوونەکانی (عەلی وەردی) دا -٢-

عەلی وەردی پێی وایە مرۆڤ دەستکردی دەورووبەرە، بیرکردنەوە و هەڵسوکەوتی کاریگەری تەواوی دەوروبەری پێوە دیارە، لەسەر ئەوەش بازنەیەک وەکو چێوەی بیرکردنەوە بۆ مێشکی مرۆڤەکان نیگار دەکات.

مرۆڤ وەکو تێبینی دەکەین، ئەمڕۆ و پێشتریش لەسەردەمەکانی پێشوودا خۆی خۆش ویستوە، لە کیفێکی خۆ کردەدا ژیاوە، ڕاستی هەر لەو کیفەوە بینیوە و بینایی هەر لەو کیفەوە دروست بووە. ئەو لە نێوان ئەو کەسانەی لەگەڵیاندا دەژی و ژیان بەسەر دەبا، تەنیا خۆی بە باش و بە ڕاست دادەنێت. ئەگەر کەسێک پلەیەکی بەرزتری لەم وەرگرت، ئازاری دەروونی دەچێژێت و زۆرداریی و بێ سۆزییان بۆ هەڵدەبەستێت[١].

درۆ

بۆ هەر درۆیەک لووتی کەمێک درێژ دەبێت

باوک: کوڕم زۆر عەیبە بۆ تۆ درۆ دەکەیت، من لە تەمەنی تۆدا نەمدەزانی درۆ چیە.
کوڕ: بابە ئەی لە چەند ساڵیدا فێری درۆ بوویت؟

خوای پەروەردگار تەرازووی خۆپەرێزی (تقوی) داناوە، کە باشترین کەس لای ئەو ئەوانەن کە زۆرتر لە خوا ترسە و فەرمانبەرداری خوایە [١].

لەگەڵ بەسەرهات و بۆچوونەکانی (عەلی وەردی) دا*

ئەگەر خەڵکی لەسەر باشە و پەسەندی نێوان پیاوەکانی کە لە ژیاندا ماون، دوان و خۆیان خەریک کرد، مانای وایە ئەو کۆمەڵگایە ژیانی تیایە. بەڵام ئەگەر خۆ خەریک کردن بە پیاوە مردوەکانەوە بوو و لەسەریان گێرەوکێشە نرایەوە و دووبەرەکی دروست کرد، ئەوا ئەو کۆمەڵگایە نەخۆشن و خۆشیان مردار دەبنەوە. پیاوەکان دەمرن، بەڵام بیر و کردەوەیان بە نەمری دەمێنێتەوە، هەر بۆیە ئەبوبەکر سدیق - ڕەزای خوای لەسەر بێ - ڕاستی فەرموو کە وتی: "ئەوانەی محەمەد ئەپەرستن ئەوا محەمەد مرد، ئەوانەی خواش دەپەرستن، ئەوا بزانن خوا ئەژی و نەمرە".

توورەکە

لە جەژناندا "یانصیب" هەبوو، دەستت دەکرد بە توورەکەیا ژمارەیەکت دەردەهێنا، بە منداڵی هەموو جارێ دەمکڕی هەر "بۆش" دەهاتە دەرەوە، عاریشم نە دەنا، جەژنی داهاتوو دیسان دەستم ئەکردەوە بە توورەکەکەیا. بەو یادەوە لە تیروپشکی (سەیارەی کیلۆمەتر سفر)دا بەشداریم کرد، هەر نسیب نەبوو. بەخت و ناوچەوانی من وایە، هەتا من بووم بە ڕۆژنامەنووس، پارچە زەوی نەما دابەش بکرێ.

یادی پێغەمبەر

لەم ڕۆژانەدا ساڵیادی لەدایکبوونی پێغەمبەرمان بەڕێ کرد. ڕاستیەک هەیە لەسەر ئاکار و ڕەوشتی پێغەمبەری ئیسلام، محەممەد (دروود و سڵاوی خوای لێبێت)، پێش  بوونی بە پێغەمبەر، ئەویش ناسراوی بوو بە دەست پاکی و ڕاستگۆیی. هەموو ئاماژە و گێڕانەوە مێژوویەکانی ئەو دەمە، باس لەم دوو سیفاتە دەکەن، کە محەممەد (دروود و سڵاوی خوای لێبێت) نەک هەر دەستپاک و ڕاستگۆ بووە، بەڵکو بەوە ناوبانگی دەرکردوە[١].

گۆڵ

پەیامی حەکیمێک لەسەر گۆڵ منی خستە گێژاوی بیرکردنەوە لە گۆڵ کردن. دیاربوو ئەو گۆڵەی حەکیم؛ ئامانج و ئاواتەکەی خۆمان بوو، بەڵام ئەم زمانە گۆڵی زۆر لێ دێتە دەرەوە و هەر گۆڵێکیش بە قەد بردنەوەیەکە؛

"ماوەیەکی زۆرە گۆڵم نەکردوە.." ئەمە قسەی یاریزانێکی تۆپی پێ بوو، بەهۆیەوە ڕاهێنەرەکەی خستیە ڕیزی یەدەگەکان و لە ١٠ یاریدا دوو جار بەشداری پێ ناکا.

نەزانین یان کەمتەرخەمی

ئەمڕۆ هەڵەیەکی ڕۆژنامەی (حوڕیەتی تورکی) بڵاوبووەوە، کە (گێرد میولەر Gerd Müller)ی سیاسەتمەداری تازە وەزیر، کراوە بە گێردمیولەری یاریزان و پاڵەوانی زۆرترین گۆڵ لە جیهان و لە ئەڵمانیا. ئەگەرچی ڕۆژنامەنووسەکەی حوڕیەت وێنەی راستەقینەی گێرد میولەری سیاسەتمەداری بڵاوکردوەتەوە، کەچی ناوەڕۆکەکەی باس لە یاریزانێک دەکا کە بووە بە وەزیر و تێکەڵی کردوە لەگەڵ کۆنە یاریزانی ئەڵمانی ناسراو بە زۆرترین گۆڵ و کۆنە یاریزانی بایرن میونشن.

پرۆژەی ژووری کۆنفرانسی ڤیدیۆی وەزارەتی گواستنەوەی ئێراق

لەسەر ماڵپەڕی وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی عێراق هەواڵی دەستەی چاودێری و دەستپاکی زۆر بڵاوکراوەتەوە، کە چالاکانە بەسەر بەش و بەڕێوەبەرایەتیەکانی وەزارەتا دەگەڕێن و ڕێگرن لە گەندەڵی. سەیر ئەوەیە لە بەشی تەندەر و پرۆژەکان بۆ دروست کردنی ژوورێک کە لە ڕێگەیەوە کۆنفرانسی ڤیدیۆیی بگیرێت پرۆژەیەک ئاشکرا کراوە. لە داخوازی پرۆژەکەدا نووسراوە ئەبێت کۆمپانیای جێبەجێکەر وەکیلی کۆمپانیای سیسکۆ بێت.

ویندۆز.. کێ کردی بە کوردی؟

لەم ڕۆژانەدا هەواڵێکی دڵخۆشکەر بڵاوە، کە کوردێک کاندیدە بۆ وەرگرتنی گەورەترین خەڵاتی ئامێری سەردەم. ئەو بەڕێزە ماندونەناسە دڵسۆزە ناوی حیکمەت نیعمەتە، وەکو خۆی دەڵێت: "توانیم ساڵی ٢٠٠٨ زمانی کوردی بخەمە ئەو ئامێرەگەورەیەوە (مەبەستی ویندۆزە)، ساڵی ٢٠٠٩ زمانی کوردیم خستە سەر ئایپاد و ئایفۆن، ساڵێ ٢٠١٠ خستمە ناو ناڤیگاشیۆنەوە"[1]. جێی شانازییە بۆ هەموو میللەتێک کە کەسانی خۆبەخش و دڵسۆزی هەبێ، خەم لە زمان و کلتورەکەی بخوات، منیش دڵشادم بە هەبوونی کاک حیکمەت و هیوادارم بەردەوام بێت..

بیرە تەکنیکیەکانم

نۆڤەمبەری ٢٠١٣

لە جەژنا بە ڤایبەرە حەیاتەکە قسەم لەگەڵ برادەرێکا کرد، وتی دایخەرەوە با زۆر لە سەرت نەکەوێت.

بەبۆنەی ڕێپێدانی (دۆت شەبەکە)وە، حەمە وتی بەتەمام دۆمەینی (باڵۆن.شبکة)  بکڕم بۆ دکتۆرێک بەدیاری، چونکە بە قەد ناسا شەبەکە و باڵۆنی هەڵداوە.

ڕۆشنبیر بەچیەوە خەریک بێ

زۆرکات ئەپرسم بۆ شۆڕشی وڵاتان ڕۆشنبیر دەیکا و لای ئێمەش خەڵکی تر؟ ئەوانەی میدیا ناوی ناون ڕووناکبیر کە بە قودرەتی قادر مایکرۆفۆنی کەناڵەکان لەسەر هەموو باسێک ئەکەوێتە بەر دەمیان، بمانەوێ یان نە بوونەتە کارای بڕیاردەر، سیاسەت و ئەدەب و کلتور و هەموو باسەکانی تر (بێ لە زانست)، لەلای ئەمان بنێشتە و هەموو ڕۆژێک بە فەلسەفەوە ئەیجوون...
ئەم دیمەنانە لە شتێکدا یەکسانن!

لە حەکیمێکیان پرسی

ئەوە بۆ ئاسمان وا پاک و بێگەردە؟
ئەویش بە پێکەنینەوە وتی: "چونکە مرۆڤی تیا ناژی"

ئەی تاکەی فێر دەبین؟
وتی: " تا لە ژیانا بن"

بۆ وەڵامی کەسێک نادەیتەوە خراپەکاری بەرامبەر کردویت؟
ئەڵێت: " شتێکی باشە گاز لەسەگێک بگرمەوە کە قەپی پیا کردوم!؟.."

بیرە تەکنیکیەکانم

ئۆکتۆبەری ٢٠١٣ 
لەگەڵ ئەوەی ٢٠ملیۆن بەشداربووی ئێرانی هەن لە تویتەر و فەیسبووکدا، وە لە گەڵ ئەوەی سەرۆکی وڵات و وەزیری دەرەوەش چالاکانە بەشدارن لە تویتەر و فەیسبووک، کەچی ئایەتوڵا لوتفوڵا ئەڵێ حەرامن و ئەوەی بەشدار بێ لە تۆڕانەدا تاوانی کردوە.

بە تەلەفۆن لێیان پرسیم (واسیگە) مانای چیە؟ هەموو فەرهەنگەکانی بەردەستم گەڕام نەمدۆزیەوە، تا بۆم دەرکەوت ئەمە (واسیطە)بووە و کە نووسینەکە لە عەلیەوە کراوە بە یونیکورد، وشەکە لێی قەماوە.

فەرهەنگی ئەڵمانی کوردی بەڕێز دکتۆر فەریاد

لەم ڕۆژانەدا، فەرهەنگی (ئەڵمانی - کوردی)ی بەڕێز (د.فەریاد فازیڵ)م بەدەست گەیشت، کە کاکە فەریاد ئەرکی کێشابوو و ئەو فەرهەنگە ناوازە گرانبەهایەم بە دیاری پێ بگات.

سەرەڕای سوپاس و پێزانینم بۆ ئەو ئەرکەیان، دەستخۆشی زۆری لێ دەکەم کە ئەم شاکارەی پێ گەیاندووە. ئەتوانم بڵێم بوونی ئەم فەرهەنگە لە ماڵی هەموو کوردێکدا لە ئەڵمانیا پێویستە.

ئەیگۆڕن!

+ کاکە تۆ دەنگت داوە بۆ کوێ دەچیت؟
- ئەچم ئەیگۆڕم..
+ چی ئەگۆڕیت برا دەنگت داوە و تەواو...
- ئەچم دەنگەکەم ئەگۆڕم... ئەیدەم بە حیزبێکی تر
+ کاکە گیان، شتی وا نابێ، تازە دەنگ لە سندوقایە. بڕۆ بۆت نیە بچیتە ژوورەوە، لەماڵەوە چاوەڕوانی ئەنجامەکان بە و تەواو..

پرۆفیسۆر فەتاح فاڵ

لە لێدوانێکی تایبەتیدا، دکتۆری زانکۆ فەتاح فاڵ ئاکام و داهاتووی پەرلەمانی کوردستانی شی کردەوە..

- بەڕێز دکتۆر فەتاح بۆچوونتان چۆنە بەرامبەر هەڵبژاردن..
+ پلەکانی یەکەم تا سێیەم دیارن، شەڕەکە بۆ چوارەمیە
- مەبەستت لە ئیسلام گەراکانە؟
+ من پێیان دەڵێم سێبەر، چونکە لە سێبەری ئیسلامان..
+ باشە دکتۆر فەتاح پێت وا نیە موفاجەئە ڕوو با وەکو جاری پێشوو؟
- نا، ئەمە لیستەیەکە، ئەگەر نیشانی بدەن،
+ لیستەی چیە؟

وەفایەک بۆ تەها

هاوارە و هاوار... شنەی با هێواش دێ
دەمە و بەهارە، تاوێ دێ
باران دەبارێ
سەر لە ئێوارە چەند جوانە. کە زەردە دادێ[١]

بانگەشە

کۆمپانیایەکی گەشتی ئاسمانی: جانتاکانت بە گەرەنتی لەگەڵ خۆتدا دەگەن

وێبماستەر: وێب سایتت بۆ دروست دەکەم کە هاک نەکرێت بەئاسانی

لیستێک لە هەڵبژاردنا: ئێمە پشتیوانی یاسا دەکەین

هەر باش بوو

- هەر باش بوو بەیانی رەمەزان نیە..
+ بۆ؟
- ئەی سێ چارەک ئارەق ماوە ئەمشەو فتی ئەکەین
+ بۆ خۆ بەتەما نیت بەڕۆژوو بیت؟
- با، وام نیازە

پیس

سەگەپیس لە ئەرزا خۆی دەگەوزێنێت

وشەی "پیس" پێچەوانەی پاک یا خاوێنە. لەگەڵ زۆر توخم و بە چەندین شێوە بەکار براوە. بۆ نموونە بە کەسێک دەڵێن:

شتێکی پیسە، ئیدی بۆ ئاکاری یا جلوبەرگی. بە شوێنێک دەڵێن پیسە، واتە خاوێن نیە و پاکژ نەکراوەتەوە، بە دەرگایەک دەڵێن پیسە دەستی لێ مەدە، چونکە خاوێن نیە و دەستت پیسی هەڵدەگرێت.. وە هەروەها بەو شێوە.. پیس دۆخێک نیشان ئەدات و بەراوردێکی شاراوە دروست دەکا لەگەڵ دیوە پاکەکەی ئەو شتەی پێی وتراوە پیس.

بارانی گەندەڵی

کەی تەواو دەبین؟ کە تۆ دروستی بکەیت و کەسی تر تێکی بداتەوە(*)

زۆر کەس وا دەزانن گەندەڵی هەر پارە دزینە، لەسەر ئەو باسە لەگەڵ برادەرێکدا زۆر دواین، دواجار هەردوکمان بڕوامان وابوو کە لەخوارەوە خەڵک گەندەڵ بووە، چارەسەر کردن لەسەرەوە بێهودەیە، ئەگەر لەخواریشەوە خواست و نیاز نەبێ بۆ گۆڕین. ئەم چیرۆکەش لەو قسانەوە هاتە پێش..

مۆبایل

باوترین ئامێر لەم دەڤەرەی ئێمە تەلفۆنی دەستیە. ئەمڕۆ خۆی بووە بە ئامێرێکی هۆشمەند و چەندین کارت بۆ ئەنجام ئەدات، هاوشانی ئەوە لای ئێمە سوودی تریشی لێ دەبینن. بۆ وێنە، میر گێڕایەوە وتی سایەق تەکسیەکان کە وردەیان پێ نابێ..