بەڕێوەبەریی قەیران لە هەرێمی کوردستان - بەشی چوارەم

میدیا و ڕاگەیاندنەکان

 



هێڵکاریی سەرخێڵ عەبدوڵا

هاوکاریی میدیاکاران و دەزگاکانی ڕاگەیاندن لە ڕووبەڕووبوونەوەی قەیراندا، بە خاڵێکی گرنگ ئەژمار دەکرێت. هەموو هەواڵێکی ناڕاست بۆی هەیە قەیرانی دەروونی و پەستانی چاوەڕواننەکراو دروست بکا.
لەبەرئەوە هاوکارانی بەڕێوەبەری قەیران دەبێت بە ئاگاوە لێدوانەکانیان بدەن، هەماهەنگی کەناڵەکانیش لەم ڕووەوە دەبێت ڕوون بێت، کاتێک وەڵامی ڕۆژنامەنووسێک نادرێتەوە بە تەواوەتی دەبێت هۆکارەکەی بزانێت، بۆ ئەوەی متمانە لە دەست نەدرێت و لەبری ڕاستی درۆ پەخش نەبێت.

بەڕێوەبەریی قەیران لە هەرێمی کوردستان - بەشی سێیەم

بەرەوڕووبوونەوەی قەیران



گوندێکی وێران لە عێراق

زۆرگرنگە کە هەنگاوی ڕاست بنرێت لە کاردانەوەی ڕووداوەکاندا. وەکو بنچینە:
- ڕاست پێش خێراکردن
- خێراکردن پێش تەواوکردن

بەڕێوەبەریی قەیران لە هەرێمی کوردستان - بەشی دووەم

23.August 2014

ئاکارەکانی قەیران
کاردانەوە و ڕووبەڕووبوونەوەی هەر قەیرانێک لە دەستنیشانکردنی ئاکارەکانیەوە دەست پێ دەکات. زۆر گرنگە ئەوانەی سەرەوە تەواو دیاری بکرێن، چونکە داڕشتنی هەر جۆرە شیکارێک بە هەڵە ئەگەری کەوتنەوەی قەیرانی تری لێ دەکەوێتەوە.
بە گشتی هەموو قەیرانێک:
 بێ هاوتایە، چونکە شوێن و کات و کاریگەریی جیاوازە
 زۆر (بزۆز dynamic)ە، بەو مانایەی پەیوەست نیە بەهیچ پێوەرێکەوە
 کۆنتڕۆڵکردنی ئاسان نیە
 مەترسیدارە؛

بەڕێوەبەریی قەیران لە هەرێمی کوردستان - بەشی یەکەم

Crises Management in KRG - Designed by Sarkhell Abdullah

بەڕێوەبەریی قەیران لە هەرێمی کوردستان

Crises Management in KRG

23.August 2014

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە بریتیە لە باس کردنی پێکهێنانی دامەزراوەیەک بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی قەیرانەکان. لە دوای دەرچوونی بڕیارەکانی کۆبوونەوەی حکوومەت لە ١٧/٨/٢٠١٤دا، کە باس لە پێشنیاری جێگری سەرۆکی حکوومەت دەکات بۆ (دامه‌زراندنى ده‌زگایه‌كى تایبه‌ت بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى ئه‌م كه‌یسه‌ له‌ناكاوانه‌ى دێنه‌ پێشه‌وه‌) [[1]]، ئەم نووسراوەم ئامادە کرد، ڕەشنووسێکە لە شێوەی پێشنیاردا و ئەکرێت باشتر بکرێت، بەو هیوایەی بایەخی هەبێت.

بابەتێک لەسەر پاراستنی زانیاری

ئەم بابەتەم پێشکەش کرد لە کەناڵی گەلی کوردستان، لەسەر پرسی داتاکان و پاراستن و مافی خاوەندارێتی داتاکان.

لە پەندەکانی پیرەمێرد

١٣ی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٤٩

 

ساڵانی پێشوو بەختمان یار بوو

حەکیمەکانمان نەخوێندەوار بوو

نەمان بیـستبوو ئەم هـەمـوو دەردە

نە ئەچووە سکمان دەرمان بە فەردە

 

ترس و واهیمە، نەبوو لە ناوا

عیللەتمان بە ئاو ئەدا بە ئاوا

پشووی هاوین لە سەرەگرتندا بووم

ئەو ڕۆژانەی نیوەڕوان بووینانە لە قوتابخانە، باوکم سەرەی نانەواخانەی دادەنا، تاکوو پێشنیوەڕۆ بچم نانی گەرم بهێنمەوە ماڵێ، زۆرکات چوونم بۆ نانەواخانە لەبەر کۆبوونەوەم بوو لەگەڵ هاوڕێکانما، خۆ ئەوانیش وەکو من لە سەرەدا بوون.

یوسف تۆ چیت

 

یوسف خالیدی جوانەمەرگ

یادێکی ئەندازیاری کارەبا شەهید یوسف خالید
یوسف سیمایەکی تایبەتی هەبوو، هەستێکی پاک، دڵسافی و لەخۆبوردنی وای کردبوو، بە هانای هەموو هاوڕێیاکنیەوە بێ، کەم کەس هەبوون لەگەڵ یوسفدا قسەیان کردبێ و ئاواتی دانیشتنی تریان لەگەڵیدا نەخواستبێ. زۆرجار لە گەرمەی خوێندن و قسەکردندابووین، یوسف هاواری لێ بەرز دەبووە و دەیوت: "یوسف تۆ چیت؟"،

کێ کردی و کێ خواردی

حەمە گێڕایەوە وتی، تاقیگەیەکمان دانا لە بەڕێوەبەرایەتیەک لە کوردستان، بە قرچەی گەرمای هاوین لەسەربان چوارچێوەی ئاسن و کرێکاری پانێڵ و وایەر ڕاکێشان ..هتد مانگی ئاب بوو هەر سووتاین، ئەو مقاولەی پرۆژەکەی وەرگرتبوو تەنیا ناوی هەبوو، کرێکارێکیش چیە نەینارد یارمەتمان بدا...

لەگەڵ بەسەرهات و بۆچوونەکانی (عەلی وەردی) دا -٥-

 

مێژوونووسان لەسەر باسکردنی دیوێکی مێژوو ڕاهاتوون، دیوەکەی تریان پشتگوێ خستووە و گرنگیان پێ نەداوە، ئەوان لە دیوی پاشاکان و دەستوپێوەندیانەوە مێژوو دەنووسنەوە و گەلەکانیان لە بیر کردوە.
هەرکەس مێژوو بخوێنێتەوە لەم دیوەوە، دەبینێت کە باس و پیا هەڵدانی ئاوەدانی و تەلاری پاشاکانە، چیان کردوە و بنیاتناوە، بەمە دیوەکەی تر کە گوزەران و ناڵاندنی گەلە بەدەست ئەم پاشایانەوە پشتگوێ خراوە، مێژوونووس خۆی نەداوە لە قەرەیان، وە هەر شۆڕشێکیش لە گەلەوە سەری هەڵدابێت، بە بڵاوکردنەوەی خراپەکاری و نانەوەی ئاژاوە و دووبەرەکی نانەوە لە قەڵەمیان داوە[١].

پێیان دەوترا زۆڵەکورد

جاران دەیانوت کوردێک لە موسەلەحەیەکی قوات خاصەدا هاوار دەکات: کوردم و ناتوێمەوە ناتوێمەوە ... دوای دەردەکەوێت لەسەر دزی گیراوە. خۆ هەر دەیکوژن ئیتر بۆ خۆڵ نەکاتە چاوی بەستەزمانەکانی بە هەموو دیمەنێکی هاوشێوە خەم دەخۆن و دەستی هانایان بۆ درێژ دەکەن؟؟.

لەگەڵ بەسەرهات و بۆچوونەکانی (عەلی وەردی) دا -٤-

 

 گومان وەکو نەخۆشی بڵاو وایە، هەر کە شوێنێک گرتی، ئەوا بڵاودەبێتەوە و شوێنەکانی تریش دەیگرن، مرۆڤیش ئەگەر خوویەکی شکاند کە لەسەری ڕاهاتووە، ئەوا دەتوانێت لەوانی تریش لا بدا و بیانشکێنێت. لەمەوە مرۆڤەکان بەرەوە ئازادی هەڵدێن و گومان زۆرتر دەبێت، کە لە ڕوویەکەوە سوودمەند دەبن و لە ڕوویەکی تریشەوە زەرەرە.

بۆ کۆبانی چی بکەین؟

کۆبانی گەمارۆ دراوە، تورک لە سەروو و لە لاکانی تریشەوە، تەتەرەکانی داعش، هەموو ئامادەین بچین بە هانای شەرڤانانی کۆبانی، بەڵام نە تورک ڕێ ئەدا و نە ڕێی گونجاویش بۆ ئەو مەبەستە هەیە. ئەی چار؟ واز لەو شەڕڤانانە بهێنین تا دوا فیشەک و پاشان چۆڵی بکەن؟

هەژمارەکەت دامەخە، فەیسبووک نابێ بەپارە

 

نەک لەبەرئەوەی جەژنە و خەڵکی هەموو لە ماڵەوە بێکار بەدیار فەیسبووکەوە دانیشتوون، بەڵکو لەبەرئەوەی کە فەیسبووک بووە بە بەشێک لە ژیانی خەڵکی لەو دەڤەرەی ئێمە، دەبینیت کە هەر هەواڵ یان نوێکارییەک ناوی فەیسبووکی تیا بێت بە چەند جۆر بڵاو دەکرێتەوە و لە میدیاکاندا شیکردنەوەی بۆ دەکرێت.
 

حەرامە

بۆی بلوێ هەمووی حەڵاڵ دەکا بۆ خۆی و ئەشڵێ ئینتەرناشڵە

لە کۆتاییەکانی جامی جیهانیدا، هەڵبژاردەی کۆماری ئیسلامی ئێران، وە جەزائیریش بەشداربوون، هەردووکیان بە وڵاتی ئیسلامی دادەنرێن، هەزارەها هاندەریشیان لە هاووڵاتیان بە تایبەتی گەشتیان کردبوو بۆ بینینی یاری وڵاتەکەیان، کەچی لەولاوە، لە نێجیریا، کۆمەڵێک بەناوی بوکۆ حەرام،

ئەندازیاری متمانە

 

(جول ڤێرن Jules Verne) ساڵی ١٨٨٩ - لە یەکێک لە ڕۆمانەکانیدا دەڵێت: کڕینی بەستەڵەکی سەروو دۆنمی بە دوو سەنت[١]. چەند سەرمایەدارێکی ئەمەریکی مۆڵەتیان وەرگرت کە ببنە خاوەنی ئەو سامانە کانزاییانەی لە ژێر بەستەڵەکی سەروودان، بۆ دەرهێنانی خەڵوزی ژێر بەستەڵەک پێشنیاریان کرد بەفرەکە بتوێننەوە. لە سەرەتادا هەموو خەڵک بە لۆژیکی سەرمایەدارەکان بیری دەکردەوە، کە ئیتر ئەم پرۆژەیە دەبێتە باشترکردنی کەش و سەرما لەو ناوچانە کەمتر دەبێتەوە و گەرما زۆرەکەش نامێنێت، بەو شێوەیە بەهەشتێکی ئاسمانی لەسەر زەوی دروست دەبێت.

پشووی هاوین کوڕە پێشمەرگەبووم

پاش دوا تاقیکردنەوەی ئەمساڵ هاتمەوە ماڵێ، وەکوو ڕۆژای پێشوو خەیاڵ و هۆشم لای شیکاری پرسیارەکان بوون، ئەبێ چەند بهێنم و کامە وەڵامم ڕاستە... هێشتا بیرم لە پشووی درێژی هاوین نەکردبووەوە.
ئێوارە باوکم دوای نانخواردن، وتی: "شوکور بۆ خوا مەکتەبت تەواو کرد، دڵنیام کە نمرەی باش دەهێنیت و بە دڵی خۆت دەچیتە زانکۆ، من چاوەڕوانی تۆ بووم، دایکیشت ئەزانێت، وتم با سەری لێ نەشێوێت."
من: "یا ئەڵڵا، خێرە باوکە؟"

کارتی ئەلیکترۆنی جێگرەوەی پێناس

بێگومان وەکوو دەبینرێت و دەزانرێت چەندین ساڵە جەنگ و کووشتار لە عێراق نەوەستاوە[١] و گۆڕینکارییەکانی ئەم دواییە و پشتیوانی بەرەیەکی فراوان لە خەڵکی عەرەب بۆ هێزەکانی داعش (بەناو دەوڵەتی ئیسلامی) هاوکێشەی مانەوەی نائارامی لە ناوچەکەدا لە ئاستی بەردەوامیدا دەهێڵێتەوە[٢].

ڕاگەیاندنەکان بۆ وا دەکەن

 

بەیانی لە خەو هەستام، ماڵپەڕی سبەیم کردوە
لە خۆشیدا بە پێوە وەستام، نوسراوە پێشمەرگە شەنگالی گرتەوە
ئینجا کرتەم لە ئێن ئاڕ تی کرد
ئەڵێن دەیان کەس لە برسا مرد

کتێبە کوردیەکان چیان لێ هات؟

بەڵگە هەیە کە پێش بوونی کورد بە مووسوڵمان، یان با بڵێین پێش هێرش یان چوونی ئیسلامەتی بۆ ناوچە کوردنشینەکان، کورد زمان و نووسراوی خۆی هەبووە و خاوەنی زانین و قەوارەی سەلمێنراوی خۆیان بوون، کتێبیشیان هەبووە لەسەر جوتیاری و پیشەکانی تر.. سوپاس بۆ دیجیتاڵکردن، ئەمڕۆ وا هەموو کەس دەستی بەو بەڵگە و نووسراوانە دەگات.

هاوکێشەی دەوڵەتی کوردی

باشووری کوردستان، یان کوردستانی بچووککراوە، هاوکێشەیەکە ڕۆژ بە ڕۆژ ئاڵۆزتری دەکەن. لە بیرکاریدا هاوکێشە هەیە دوو سێ نەزانراوی تیایە، یەکێکیان لە دەقی پرسیارەکەوە بە یاسایەک نرخەکەی دەردەهێنیت و ئەوانی تریش بەهۆی ئەم نەزانراوەوە دەخەیتە لایەکی هاوکێشەکە و بە چەند هەنگاوێک ئەیاندۆزیتەوە. هاوکێشەی (باشووری کوردستان) سێ نەزانراوی تیایە، کە هەر نەزانراوێک لکاوە بە دوو نەزانراوی ترەوە، نرخی ئەو دوو نەزانراوەش بە دوو نەزانراوی دوانەکەی ترەوە لکاوە.

وەرگێڕانی ئامێر

دەڵێن وەرگێڕان هونەرە، وەرگێڕانیش هەیە بۆ بەدەست هێنانی پارە و سامان، ئەم وەرگیڕانەی خوارەوە لەسەر بینگ، تەماشای وێنەکە بکە، هیچ هونەر و زانستێکی نیە تەنیا ئەوە نەبێ وەرگێڕ پیشەکەی بۆ دەربڕینی هەستی خۆی داناوە..